Locatie Portugal: Wat er overblijft na het einde van de NHR

Zonder NHR gelden in Portugal de reguliere belastingtarieven. De inkomstenbelasting (IRS) is progressief en varieert van 14,5% tot 48%. Op de hoogste inkomensschijven komt een solidariteitstoeslag van maximaal 5%, wat de effectieve marginale druk tot boven de 50% kan opdrijven. Voor ondernemers met een hoog inkomen is dit een belangrijke factor.

De vennootschapsbelasting (IRC) bedraagt 21%. Daar komen gemeentelijke toeslagen (Derrama) van maximaal 1,5% bij, evenals een staatstoeslag (Derrama Estadual) voor winsten boven de 1,5 miljoen euro. De effectieve totale belastingdruk kan daarmee oplopen tot 31,5%. Voor het mkb met een jaarwinst onder de 25.000 euro geldt een verlaagd tarief van 17% op de eerste winstschijf.

Vermogenswinsten en inkomsten uit kapitaal worden in principe belast tegen 28%. Belastingplichtigen kunnen er ook voor kiezen om dit tegen het progressieve tarief te laten belasten, wat bij een laag totaal inkomen voordeliger kan zijn. Dividenden uit Portugese vennootschappen zijn eveneens onderworpen aan een bronbelasting van 28%.

Een opvallende uitzondering is de belasting op cryptovaluta. Portugal belast vermogenswinsten uit crypto-activa die langer dan 365 dagen worden aangehouden niet. Deze regeling geldt sinds de belastinghervorming van 2023 en is in internationaal opzicht ongewoon genereus. Voor crypto-investeerders met een lange beleggingshorizon blijft Portugal daarmee een aantrekkelijke locatie, ook zonder NHR.

De NHR-opvolger IFICI (Incentivo Fiscal à Investigação Científica e Inovação) biedt een vast belastingtarief van 20% op in aanmerking komende inkomsten. De doelgroep is echter sterk beperkt: het programma richt zich uitsluitend op professionals in de sectoren wetenschap, technologie, gezondheidszorg en hernieuwbare energie. Een academisch diploma op minimaal EQF-niveau 6 (bachelor) is een vereiste. Ondernemers, investeerders, gepensioneerden en digitale zelfstandigen zonder activiteiten in de gedefinieerde sectoren zijn uitgesloten.

De kosten van levensonderhoud in Portugal liggen ruim onder het Nederlandse niveau. Lissabon en Porto zijn de afgelopen jaren weliswaar merkbaar duurder geworden, maar blijven goedkoper dan Amsterdam of Utrecht. In de Algarve en in het binnenland zijn de huren, boodschappen en diensten nog aanzienlijk lager. Voor expats die niet afhankelijk zijn van een grote stad, is de kostenstructuur een van de sterkste argumenten voor Portugal.

De internationale expat-gemeenschap in Portugal is groot en goed verbonden. In de Algarve, Lissabon en Cascais zijn door de jaren heen netwerken, Engelstalige dienstverleners en informatiekanalen ontstaan. Wie aansluiting zoekt, vindt die relatief snel. Deze gemeenschap blijft echter vaak onder elkaar. Wie wil integreren in de Portugese samenleving, heeft kennis van de Portugese taal nodig.

En precies hier ligt een vaak onderschat punt: de officiële taal is Portugees. Zaken met de overheid, belastingkwesties, huurcontracten en bankcorrespondentie verlopen in het Portugees. In Lissabon spreken veel jongere mensen Engels, maar in contact met de belastingdienst, sociale zekerheid en gemeentelijke instanties is talenkennis of een lokale adviseur onmisbaar. Dit onderscheidt Portugal fundamenteel van locaties zoals Malta, waar Engels een officiële taal is.

De Portugese bureaucratie heeft een gemengde reputatie. Digitale diensten zoals het Portal das Finanças zijn in principe functioneel, maar traag en deels alleen in het Portugees beschikbaar. De verwerking van NIF-aanvragen (fiscaal nummer), inschrijvingen voor de sociale zekerheid en verblijfsvergunningen kan meerdere weken duren. Flexibiliteit en geduld zijn vereist.

Qua klimaat is Portugal nauwelijks te overtreffen. Meer dan 300 zonnige dagen per jaar, milde winters, een van de langste kustlijnen van Europa. Voor expats voor wie levenskwaliteit naast fiscale aspecten een grote rol speelt, blijft Portugal een eersteklas locatie. De vraag is alleen of de fiscale kant na het einde van de NHR nog in het totaalplaatje past.

De IFICI-regeling (Incentivo Fiscal à Investigação Científica e Inovação) werd in 2024 geïntroduceerd als opvolger van de NHR. De naam verraadt de richting al: het gaat om wetenschap en innovatie, niet om een breed fiscaal vestigingsbeleid. Het programma biedt een vast inkomstenbelastingtarief van 20% op in aanmerking komend inkomen voor een periode van tien jaar.

De toelatingscriteria zijn strikt gedefinieerd. Aanvragers mogen in de voorgaande vijf belastingjaren niet fiscaal inwoner van Portugal zijn geweest. Ze moeten een activiteit uitoefenen in een van de toegestane sectoren: wetenschappelijk onderzoek, technologische ontwikkeling, gezondheidszorg, hernieuwbare energie en aanverwante gebieden. Een academisch diploma op minimaal EQF-niveau 6 (bachelor of gelijkwaardig) is vereist.

Wat dit in de praktijk betekent: een softwareontwikkelaar met een informatica-opleiding die in dienst is bij een Portugees techbedrijf, kan profiteren van de IFICI. Een ondernemer die zijn eigen holding runt, een investeerder met inkomsten uit deelnemingen, een gepensioneerde of een professionele pokerspeler kan dat niet. Ook freelancers en remote werkers die niet in een van de gedefinieerde sectoren actief zijn, vallen buiten de boot.

Voor de Nederlandse expats die de NHR populair hebben gemaakt, is de IFICI daarmee grotendeels irrelevant. Het is een programma om specifiek talent aan te trekken, geen functionele opvolger van de NHR. Wie als ondernemer, investeerder of digitale zelfstandige op zoek is naar een fiscaal aantrekkelijke EU-oplossing, moet vandaag de dag andere locaties overwegen.