Dr. jur. Jörg WernerDe Financial Action Task Force (FATF), ook wel bekend als de ‘Groupe d’action financière’, is een intergouvernementele organisatie die in 1989 werd opgericht. Het doel van de organisatie is het ontwikkelen van richtlijnen voor de bestrijding van witwassen en het waarborgen dat rechtsgebieden zich actief inzetten tegen witwassen, terrorismefinanciering en proliferatiefinanciering.
De grijze lijst van de FATF bevat landen die niet voldoende kunnen aantonen dat ze over de vereiste beschermingsmaatregelen beschikken tegen witwassen, proliferatiefinanciering en terrorismefinanciering.
De zwarte lijst van de FATF vermeldt landen die als niet-coöperatief worden beschouwd in de wereldwijde inspanningen om deze financiële misdrijven te bestrijden.
De zwarte lijst van de FATF – Hoogrisicolanden
Hoogrisico-jurisdicties zijn onderworpen aan een zogeheten ‘Call for Action’. Het hoofddoel van elke jurisdictie zou de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering moeten zijn. Wanneer dit niet lukt, wordt dit gezien als een ernstig gebrek, wat kan leiden tot classificatie als hoogrisicoland.
Zodra een land als hoogrisico-jurisdictie wordt geïdentificeerd, doet de FATF een oproep aan alle leden en dringt aan op de toepassing van verscherpt cliëntenonderzoek (enhanced due diligence).
In bijzonder ernstige gevallen worden landen opgeroepen om tegenmaatregelen te nemen ter bescherming van het internationale financiële systeem.
De zwarte lijst is geen permanente lijst en wordt regelmatig bijgewerkt. Wanneer de systemen voor AML (Anti-Money Laundering) en CFT (Combating the Financing of Terrorism) voldoen aan de standaarden van de FATF, worden landen dienovereenkomstig toegevoegd of verwijderd.
De grijze lijst van de FATF – Landen onder verscherpt toezicht
Wanneer de FATF een land op de grijze lijst plaatst, wordt het toezicht verscherpt en moet het land snel een oplossing vinden voor de geconstateerde tekortkomingen.
Landen op de grijze lijst vormen een verhoogd risico voor witwassen en terrorismefinanciering, maar hebben zich verplicht om met de FATF samen te werken. Ze moeten een actieplan ontwikkelen om de vastgestelde AML/CFT-gebreken te verhelpen.
Een notering op de grijze lijst betekent dat het land onder monitoring van de FATF staat. Dit is bedoeld om te garanderen dat de doelstellingen worden behaald en dat er uiteindelijk weer wordt voldaan aan de internationale standaarden.
Een plek op de grijze lijst is minder negatief dan de zwarte lijst. De lijst wordt periodiek herzien om nieuwe landen toe te voegen of landen te verwijderen die hun actieplannen succesvol hebben afgerond.
De FATF en regionale organen (FSRB's) werken samen met deze landen om gebreken in hun strategieën te herstellen. Deze landen moeten zich strikt aan het actieplan houden en de voortgang wordt nauwlettend in de gaten gehouden.
Kan een land weer van de grijze lijst afkomen?
Het korte antwoord is JA!
Neem IJsland als voorbeeld. IJsland werd van de grijze lijst van de FATF gehaald nadat het de maatregelen tegen witwassen en terrorismefinanciering naar tevredenheid had aangescherpt. Het land was op de lijst geplaatst vanwege het ontbreken van specifieke wetgeving tegen witwassen en omdat hervormingen niet tijdig waren doorgevoerd. Een van de actiepunten was de invoering van wetgeving rondom het UBO-register (Ultimate Beneficial Owner) voor bedrijven.
De economische gevolgen
Ernstige consequenties zijn mogelijk, maar niet per definitie onvermijdelijk. Het grootste risico voor de economie ontstaat wanneer de overheid van het betreffende land niet in staat is om het actieplan naar tevredenheid en volgens de FATF-standaarden uit te voeren.
Op de grijze lijst staan betekent dat er werk aan de winkel is. Er bestaat een risico dat er strenge maatregelen volgen en dat er economische sancties worden opgelegd aan de financiële sector, zoals banken.
Buitenlandse investeringen en handelsstromen kunnen worden beïnvloed als de 'grijze status' de toegang tot wereldwijde kapitaalmarkten bemoeilijkt. Elke overheid zal echter actief proberen dergelijke effecten te voorkomen.
Uiteindelijk kan een opname op de grijze of zwarte lijst nadelige gevolgen hebben voor de economie van een land, waarbij de impact varieert afhankelijk van de redenen voor de opname.
Nadat IJsland bijvoorbeeld op de grijze lijst was geplaatst, was het belangrijkste langetermijneffect een lagere investeringsgraad. Strengere controles leidden tot instabiliteit. De IJslandse economie heeft echter een staatsbankroet en een regeringscrisis succesvol doorstaan nadat het van de lijst werd gehaald en weer voldeed aan de eisen van de Task Force.
Zijn er ook voordelen?
De interventie van de FATF kan een land helpen om orde op zaken te stellen en sterker terug te komen. De grijze lijst fungeert als een waarschuwing om te voorkomen dat een land op de zwarte lijst belandt, wat zou leiden tot veel hogere risico's, strengere straffen en zwaardere regelgeving. Een land op de grijze lijst kan dit moment aangrijpen als een kans om wakker te worden en de economie te revitaliseren. De FATF geeft zulke landen in feite een tweede kans om de zwarte lijst te vermijden en de opgelopen schade te herstellen.
Voor meer informatie kunt u terecht op: https://www.fatf-gafi.org/home/.
Disclaimer: Het bovenstaande artikel is gebaseerd op onafhankelijk onderzoek van Dr. Werner & Partners en vormt geen juridisch advies. Wilt u meer informatie of een persoonlijk gesprek met een van onze adviseurs? Neem dan contact met ons op voor een afspraak: https://www.drwerner.com/de/kontakt/
