Susan MeierDe plaatsing van Malta op de lijst van landen onder verscherpt toezicht door de Financial Action Task Force (FATF) – beter bekend als de 'grijze lijst' – zorgde in juni 2021 voor de nodige opschudding. Malta was hiermee de eerste EU-lidstaat die op deze lijst belandde, ondanks dat lokale ondernemers en bedrijven al onderworpen waren aan strenge EU-wetgeving en lokale regels ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering.
Twaalf maanden later, na aanzienlijke vooruitgang bij het oplossen van de door de FATF vastgestelde tekortkomingen, is Malta officieel van de grijze lijst geschrapt.
In dit artikel geven we een overzicht van de specifieke maatregelen die Malta heeft genomen om aan de eisen van de FATF te voldoen en het vertrouwen te herstellen.
1. Nauwkeurigheid van UBO-informatie (Uiteindelijk Belanghebbenden)
Een van de belangrijkste punten die volgens de FATF verbeterd moest worden, was de nauwkeurigheid van informatie over uiteindelijk belanghebbenden (UBO's). Daarnaast moest er strenger worden opgetreden tegen beheerders en dienstverleners die deze informatie niet up-to-date hielden.
Er waren in het verleden gevallen waarbij informatie over de eigenaren van vennootschappen niet correct werd vastgelegd door de zogeheten 'poortwachters' (zoals accountants en notarissen), en daardoor ook niet juist in het Maltese handelsregister (Malta Business Registry - MBR) terechtkwam. Dit was zorgwekkend, omdat het verbergen van UBO-informatie een belangrijk signaal kan zijn voor witwassen of terrorismefinanciering.
Bedrijven zijn nu wettelijk verplicht om correcte UBO-informatie aan te leveren bij het MBR, conform de regels van de Companies Act. Op het niet naleven van deze verplichting staan nu aanzienlijke boetes en sancties. Het MBR heeft bovendien een sectie 'Beneficial Owners' op de website gelanceerd, waar gebruikers tegen een kleine vergoeding actuele informatie kunnen opvragen over de eigenaren van alle actieve bedrijven in het register.
In 2021 hebben zowel het MBR als de Financial Intelligence Analysis Unit (FIAU) een reeks intensieve inspecties op locatie uitgevoerd bij dienstverleners. De focus lag hierbij op de juistheid en geldigheid van de aangeleverde UBO-gegevens.
De FIAU publiceerde de resultaten van deze inspecties in het rapport "Compliance with Beneficial Ownership Obligations by Company Service Providers – Thematic Review 2021". De conclusies waren overwegend positief: "de meeste dienstverleners (CSP's) voldoen aan hun verplichtingen met betrekking tot uiteindelijk belanghebbenden". Waar tekortkomingen werden gevonden, ging het om uitzonderingen en werden er geen systematische overtredingen vastgesteld, noch bij individuele kantoren, noch in de sector als geheel.
Deze inspanningen hebben direct bijgedragen aan het wegnemen van de zorgen van de FATF over de transparantie van bedrijfseigendom in Malta.
2. Hardere aanpak van witwassen
Een tweede punt van kritiek betrof het gebruik van financiële inlichtingen. De FATF wilde zien dat de informatie van de FIAU beter werd benut om belastingontduiking en witwassen strafrechtelijk te vervolgen.
Het oordeel was dat witwaszaken in Malta onvoldoende prioriteit kregen. Er was behoefte aan een betere handhaving om het aantal veroordelingen te verhogen en om langlopende zaken, die vaak jaren bleven liggen zonder vervolging, eindelijk af te ronden.
Malta heeft hierop gereageerd met een reeks hervormingen. Er zijn nieuwe leidinggevenden aangesteld bij de Maltese politie en de Malta Gaming Authority (MGA), wat een duidelijk signaal was dat de status quo moest veranderen en dat de aanpak van deze problemen topprioriteit had.
De FIAU heeft het aantal inspecties en controles drastisch verhoogd. Dit betrof banken, financiële instellingen, gokbedrijven, zakelijke dienstverleners, notarissen en makelaars. In 2021 legde de FIAU voor meer dan 11 miljoen euro aan bestuurlijke boetes op aan partijen die niet voldeden aan de regels ter bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering.
Dit is een enorm verschil met voorgaande jaren. Het boetebedrag is tussen 2020 en 2021 bijna verdrievoudigd (2020: ca. 3,8 miljoen euro; 2019: ca. 3,9 miljoen euro; 2018: nog geen miljoen). Deze cijfers onderstrepen de vastberadenheid van de FIAU om hard op te treden tegen nalatigheid. Deze strenge handhaving was cruciaal voor het besluit van de FATF om Malta van de lijst te halen.
3. Focus op belastingontduiking
De FATF was van mening dat Malta op nationaal niveau te weinig deed tegen belastingontduiking. Er moest meer gewicht worden toegekend aan de analyse van dit soort misdrijven door de FIAU, zodat de Maltese opsporingsdiensten deze zaken snel konden detecteren en onderzoeken.
In 2021 en 2022 hebben de Maltese autoriteiten gewerkt aan een verbeterde methodiek voor de bestrijding van belastingfraude. Er is een duidelijk nationaal beleid ontwikkeld dat wordt gedragen door de politie, de FIAU en de belastingdienst. De focus ligt op het prioriteren en bestrijden van belastingontduiking op een coherente en effectieve manier.
Concreet betekent dit dat de autoriteiten hun expertise en middelen hebben uitgebreid om belastingzaken beter te kunnen behandelen. Ook de private sector wordt getraind om hun vermogen te verbeteren om ernstige fiscale misdrijven te herkennen en te melden.
De rol van de FIAU hierin is essentieel. De toezichthouder heeft de focus verlegd naar fiscale zaken en heeft een speciaal team opgezet om meldingen van zware belastingontduiking te onderzoeken. In november 2021 publiceerde de FIAU het document "Typologies & Red Flags: Indicators of Tax-Related ML". Dit helpt dienstverleners (en het publiek) om verdachte activiteiten die kunnen wijzen op belastingontduiking sneller te herkennen en direct te melden bij de FIAU.
Conclusie: De weg vooruit
In juni 2022 concludeerde de FATF dat Malta aanzienlijke vooruitgang heeft geboekt bij het oplossen van de problemen die 12 maanden eerder waren vastgesteld. Als gevolg daarvan werd Malta direct van de grijze lijst geschrapt.
Toch is dit geen reden om achterover te leunen. Malta moet de verbeteringen in de systemen voor de bestrijding van witwassen en terrorismefinanciering blijven doorzetten. Verslapping zou kunnen leiden tot nieuwe disciplinaire maatregelen van de FATF of andere instanties, wat desastreuze gevolgen zou hebben voor de Maltese economie, de reputatie van het eiland en de aantrekkelijkheid voor buitenlandse investeerders.
Disclaimer: Dit artikel is gebaseerd op onafhankelijk onderzoek van DW&P Dr. Werner & Partners en vormt geen juridisch advies. Wilt u meer weten of een van onze adviseurs spreken? Neem dan contact met ons op voor een afspraak.
