Horst WickinghoffDe Duitse exit tax (in het Duits bekend als Wegzugsbesteuerung conform § 6 AStG) heeft door recente wetswijzigingen en een belangrijke uitspraak van het Bundesfinanzhof (BFH) ingrijpende veranderingen ondergaan. Ontdek in dit artikel wat dit concreet betekent voor belastingplichtigen.
De afgelopen jaren is de exit tax in Duitsland, geregeld in § 6 van het Außensteuergesetz (AStG), uitgegroeid tot een veelbesproken thema. Door aanpassingen in de wetgeving en een baanbrekend arrest van het hoogste Duitse belastinggerechtshof (BFH) zijn de regels voor mensen die Duitsland verlaten aanzienlijk aangescherpt. Maar wat zijn de concrete gevolgen voor de betrokkenen? Dit artikel duikt in de details van de laatste ontwikkelingen en analyseert hoe het fiscale landschap voor emigranten is veranderd.
Wat houdt de Duitse exit tax in?
De exit tax volgens § 6 AStG heeft de afgelopen jaren flinke veranderingen doorgemaakt. Deze belasting is in het leven geroepen om de waardestijging van aandelen in kapitaalvennootschappen te belasten op het moment dat iemand uit Duitsland vertrekt. De Duitse wetgever heeft de regels herhaaldelijk verfijnd en strenger gemaakt. Deze aanpassingen raken vooral personen die Duitsland hebben verlaten (of dit van plan zijn) richting EU-/EER-staten. De focus ligt hierbij op de recente wetswijzigingen, de introductie van een 'feitelijke uitkeringsblokkade' en een belangrijk BFH-arrest dat nieuwe inzichten biedt.
De recente wetswijzigingen en hun impact
Per 1 januari 2022 is een herziene versie van § 6 AStG in werking getreden, waardoor de exit tax breder wordt toegepast. Het doel was om belastingontwijking tegen te gaan en te garanderen dat Duitsland zijn 'eerlijke deel' ontvangt van de belasting op waardestijgingen die zijn ontstaan tijdens de periode van onbeperkte belastingplicht in Duitsland.
De meest ingrijpende verandering was het afschaffen van het permanente, renteloze uitstel van betaling voor verhuizingen binnen de EU en de EER. Tot 31 december 2021 werd hier nog relatief soepel mee omgegaan. In plaats daarvan kwamen er tijdelijke betalingsregelingen, waarbij de belastingschuld in maximaal zeven jaarlijkse termijnen kan worden voldaan. Dit zorgde voor een aanzienlijke financiële last voor veel belastingplichtigen, zeker voor hen die geen directe liquiditeit verwachten uit de verkoop van hun aandelen.
Terugwerkende kracht en de 'feitelijke uitkeringsblokkade'
Vlak voor de start van 2024 voerde de wetgever verdere aanscherpingen door, die zelfs met terugwerkende kracht gelden voor vertrek tot 31 december 2021. Deze wijzigingen geven de Duitse fiscus (Finanzamt) meer mogelijkheden om het uitstel van betaling in te trekken. Dit geldt met name wanneer winstuitkeringen of terugbetalingen van kapitaal de grens van 25% van de waarde van de aandelen overschrijden. Deze nieuwe regel creëert een zogeheten 'feitelijke uitkeringsblokkade'. Dit brengt veel belastingplichtigen in een lastig financieel parket, omdat het onverwachte belastingaanslagen kan triggeren.
De doorbraak in de zaak-Wächtler: Een nieuw hoofdstuk
In een opmerkelijke beslissing die het Duitse belastingrecht mogelijk blijvend beïnvloedt, heeft de I. Senaat van het Bundesfinanzhof (BFH) in de zaak-Wächtler op 6 september 2023 (I R 35/20) een uitspraak gedaan met verstrekkende gevolgen voor wie naar Zwitserland verhuist. Dit vonnis, dat voortborduurt op een eerdere uitspraak van het Europese Hof van Justitie (HvJ-EU), werpt een nieuw licht op de toepassing van de Duitse exit tax en de verenigbaarheid ervan met het Vrijverkeerakkoord tussen de EU en Zwitserland.
Kernpunten van het BFH-arrest
Het BFH oordeelde dat bij een verhuizing naar Zwitserland, gezien het bestaande Vrijverkeerakkoord, een renteloos uitstel van de Duitse exit tax moet worden verleend tot het moment van daadwerkelijke verkoop. Dit geldt vooral voor vertrekgevallen tot 31 december 2021, waarbij wel een zekerheidstelling van de belastingplichtige kan worden geëist.
De achtergrond en de Europese dimensie
De zaak begon toen de heer Wächtler in 2011 naar Zwitserland verhuisde en door de Duitse fiscus werd aangeslagen voor de exit tax. Na een lang juridisch traject, inclusief een prejudiciële beslissing van het HvJ-EU, heeft het BFH nu duidelijkheid geschept over de voorwaarden waaronder de exit tax mag worden toegepast.
Wat betekent dit vonnis voor de belastingplichtige?
Voor mensen die naar Zwitserland zijn verhuisd of dit van plan zijn, biedt de uitspraak nieuwe kansen: zij kunnen nu een permanent en renteloos uitstel van betaling aanvragen tot het moment dat de aandelen daadwerkelijk worden verkocht. Dit is een forse afwijking van de eerdere praktijk en kan leiden tot een aanzienlijke financiële verlichting.
Het belang van zekerheidstelling
Een interessant aspect van de uitspraak is de mogelijkheid dat er een zekerheidstelling (onderpand) wordt geëist. Dit toont aan dat het BFH enige flexibiliteit toestaat in het verlenen van uitstel, maar tegelijkertijd het risico voor de fiscus wil beperken. De exacte voorwaarden en de hoogte van deze zekerheidstelling blijven echter een open vraag, wat in de praktijk tot onzekerheid kan leiden. Het is daarom cruciaal om goed te onderzoeken onder welke voorwaarden zo'n zekerheidstelling kan worden geëist en welke impact dit heeft op uw financiële planning.
Tussenbalans
Dit arrest zet vraagtekens bij enkele recente aanscherpingen van de exit tax en biedt hoop voor wie naar Zwitserland emigreert. Het BFH besliste dat de exit tax onder bepaalde omstandigheden permanent moet worden uitgesteld tot verkoop, wat haaks staat op de eerdere aanpak. Hoewel de uitspraak specifiek gaat over verhuizingen naar Zwitserland tot eind 2021, geeft het een signaal af dat mogelijk breder toepasbaar is en ook relevant kan zijn voor verhuizingen naar andere EU-/EER-staten.
Gevolgen voor toekomstige wetgeving en rechtspraak
Het Wächtler-arrest kan een precedent scheppen voor toekomstige wetgeving rondom de exit tax. Het is een stap richting een eerlijkere behandeling van belastingplichtigen die onder het Vrijverkeerakkoord vallen. De Duitse fiscus en wetgever zijn nu aan zet om de regels te heroverwegen en waar nodig aan te passen, om discriminatie te voorkomen en te voldoen aan de eisen van het Europese Hof en het BFH.
Voor iedereen die te maken heeft met de Duitse exit tax, is het belangrijker dan ooit om de actuele wetgeving en mogelijke faciliteiten te begrijpen. De uitspraak van het BFH biedt munitie om in verweer te komen tegen buitensporige belastingclaims en een eerlijkere behandeling te eisen.
Praktische stappen voor betrokkenen
Wie te maken krijgt met de exit tax, doet er goed aan proactief te handelen. Naast het aanvragen van permanent en renteloos uitstel, moet u ook rekening houden met de mogelijkheid van een zekerheidstelling en juridisch advies inwinnen om uw positie te versterken. Wees niet bang om bezwaar te maken tegen belastingaanslagen die gebaseerd zijn op de recente wetswijzigingen. Het is raadzaam om alle documentatie en bewijsstukken rondom de verhuizing en de aandelen zorgvuldig te verzamelen en te bewaren.
Conclusie
De ontwikkelingen rondom de Duitse exit tax laten zien hoe dynamisch en soms uitdagend het fiscale landschap is voor internationaal mobiele ondernemers. Hoewel de wetswijzigingen en het BFH-arrest nieuwe complexiteit en onzekerheid brengen, bieden ze ook kansen voor een rechtvaardigere fiscale behandeling. Het is afwachten hoe de fiscus en rechters hier in de toekomst mee omgaan, maar één ding is zeker: dit blijft een belangrijk aandachtspunt voor belastingplichtigen en adviseurs.
Wie met de exit tax te maken krijgt, moet de ontwikkelingen op de voet volgen en zich professioneel laten bijstaan. Zo voorkomt u onaangename verrassingen en benut u uw rechten optimaal. Uiteindelijk gaat het er niet alleen om dat u belasting betaalt, maar dat deze heffing eerlijk is en in lijn met de Europese grondvrijheden.
Disclaimer: Dit artikel is gebaseerd op onafhankelijk onderzoek door Dr. Werner & Partners en vormt geen juridisch advies. Wilt u meer informatie of een van onze adviseurs spreken? Neem dan contact met ons op voor een afspraak.
