Een exitheffing is een fiscale maatregel die landen toepassen wanneer een belastingplichtige zijn woonplaats naar het buitenland verlegt: ongerealiseerde winsten (stille reserves) op aandelenbelangen worden belast alsof de aandelen tegen de waarde in het economische verkeer zouden zijn verkocht - hoewel er geen daadwerkelijke verkoop plaatsvindt. In Nederland gebeurt dit via de conserverende aanslag: bij emigratie van een aanmerkelijkbelanghouder (belang van ten minste 5 procent) wordt de waardeaangroei van het belang als fictieve vervreemding in box 2 belast (art. 4.16 Wet IB 2001).
Het bijzondere aan de Nederlandse systematiek is dat de aanslag wordt geconserveerd: de Belastingdienst verleent uitstel van betaling zolang de aandelen niet daadwerkelijk worden verkocht. Sinds 15 september 2015 vervalt de aanslag niet meer automatisch na tien jaar; hij blijft in beginsel onbeperkt in stand en wordt bij latere verkoop of bij winstuitdelingen (naar rato) ingevorderd. Andere landen kennen eigen varianten: Duitsland belast direct bij vertrek (§ 6 AStG), Frankrijk hanteert de exit tax van art. 167 bis CGI, en het Verenigd Koninkrijk kent geen formele exitheffing maar past de temporary non-residence rule toe.
Voor ondernemers die naar Malta verhuizen, is de planning rond de conserverende aanslag een centraal onderdeel van de voorbereiding. Dividenduitkeringen uit de vennootschap na emigratie kunnen leiden tot gedeeltelijke invordering van de aanslag, en de waardering van de onderneming op emigratiedatum bepaalt de omvang van de claim. De planning zou 12 tot 24 maanden voor de geplande verhuizing moeten beginnen om de structuur, het uitkeringsbeleid en het tijdstip van emigratie optimaal op elkaar af te stemmen.
